Personal tools

Home Newsroom Legal News Grondwettelijk Hof vernietigt bestuurlijke lus Raad voor Vergunningsbetwistingen
Advocaten | Avocats

Grondwettelijk Hof vernietigt bestuurlijke lus Raad voor Vergunningsbetwistingen

last modified May 15, 2014 05:24 PM
Op 8 mei 2014 heeft het Grondwettelijk Hof bij arrest nr.74/2014 het principe van de bestuurlijke lus bij de Raad voor Vergunningsbetwistingen, neergelegd in artikel 4.8.4 van de Vlaamse Codex Ruimtelijke Ordening (VCRO), vernietigd. De bestuurlijke lus is erop gericht om een geschil, zonder dat het tot een vernietiging komt, definitief te beslechten als de bestreden beslissing enkel blijkt te zijn aangetast door onregelmatigheden die kunnen worden hersteld.

De bestuurlijke lus

De Raad voor Vergunningsbetwistingen doet als administratief rechtscollege inzake ruimtelijke ordening, bij wijze van arresten, uitspraak over de beroepen tot vernietiging van vergunningsbeslissingen, valideringsbeslissingen en registratiebeslissingen. Artikel 4.8.4 VCRO voorziet in deze vernietigingsprocedures de mogelijkheid tot toepassing van de zogenaamde bestuurlijke lus, waarbij in elke stand van het geding bij wijze van tussenuitspraak, de mogelijkheid wordt geboden aan de vergunningverlenende instantie, om binnen een bepaalde termijn, een onregelmatigheid in de bestreden beslissing te herstellen of te laten herstellen.

Afbreuk aan het beginsel van onafhankelijkheid en onpartijdigheid van de rechter

Het Grondwettelijk Hof heeft nu geoordeeld dat deze bestuurlijke lus op discriminerende wijze afbreuk doet aan het beginsel van onafhankelijkheid en onpartijdigheid van de rechter. Hoewel het rechterlijk toezicht van de Raad voor Vergunningsbetwistingen een externe en interne wettigheidscontrole omvat, gaat dit echter niet zo ver dat de Raad zich in de plaats zou kunnen stellen van de discretionaire beoordelingsbevoegdheid van de betrokken administratie. Het vaststellen van de inhoud van een discretionaire beslissing via het mechanisme van de bestuurlijke lus, komt dus niet de administratieve rechter maar het bestuur toe. Niettemin oordeelde het Grondwettelijk Hof dat aangezien de Raad via de bestuurlijke lus zijn standpunt over de uitkomst van het geschil kan kenbaar maken, de bestreden bepaling (artikel 4.8. VCRO) afbreuk doet aan de onafhankelijkheid en onpartijdigheid van de rechter.

Schending rechten van verdediging, recht op tegenspraak en recht op toegang tot de rechter

Zoals eerder vermeld machtigt artikel 4.8.4 VCRO de Raad om het vergunningverlenende bestuursorgaan in elke stand van het geding met een tussenuitspraak de mogelijkheid te bieden om onregelmatigheden in de bestreden beslissing te herstellen. Partijen kunnen echter pas na het tussenarrest hun zienswijze meedelen over de wijze waarop de onregelmatigheid wordt hersteld. Het Grondwettelijk Hof meent dat wanneer de Raad een element aanbrengt dat er toe strekt de beslechting van het geschil te beïnvloeden, zoals de toepassing van de bestuurlijke lus, de partijen hierover meteen een debat moeten kunnen voeren en niet pas na de toepassing ervan. Bovendien bevat de bestreden bepaling geen enkele mogelijkheid om beroep in te stellen tegen de nieuwe beslissing van de vergunningverlenende instantie.

Door niet te voorzien in een op tegenspraak gevoerd debat over de mogelijkheid tot toepassing van de bestuurlijke lus en door het ontbreken van de mogelijkheid om beroep in te stellen tegen de beslissing die met toepassing van de bestuurlijke lus is genomen, doet artikel 4.8.4 VCRO eveneens afbreuk aan de rechten van verdediging, het recht op tegenspraak en het recht op toegang tot de rechter volgens het Grondwettelijk Hof.

Schending van de formele motiveringsplicht

Ten slotte maakt artikel 4.8.4 VCRO het mogelijk voor het betrokken bestuursorgaan om een individuele bestuurshandeling, die niet uitdrukkelijk werd gemotiveerd, pas na de toepassing van de bestuurlijke lus van de vereiste motivering te voorzien.

Het Grondwettelijk Hof stelt dat hiermee de bestreden bepaling afbreuk doet aan het bij de Wet van 29 juli 1991 betreffende de uitdrukkelijke motivering van bestuurshandelingen gewaarborgde recht, om onmiddellijk kennis te nemen van de motieven die de beslissing verantwoorden door de vermelding ervan in de handeling zelf (formele motiveringsplicht).

Met onmiddellijke ingang

De vernietiging heeft absoluut gezag van gewijsde en aldus onmiddellijke en retroactieve werking vanaf de bekendmaking van het arrest in het Belgisch Staatsblad.

De akten en reglementen en de rechterlijke beslissingen die op de vernietigde bepaling gesteund zijn, blijven bestaan. Naast het gebruik van de gewone rechtsmiddelen waar dat nog mogelijk is, laat artikel 16 van de bijzondere wet op het Grondwettelijk Hof nog toe dat rechterlijke beslissingen of administratieve maatregelen die gesteund zijn op een naderhand vernietigde wetsbepaling ingetrokken worden, voor zover dit gevorderd wordt binnen zes maanden na de bekendmaking van het arrest van het Grondwettelijk Hof in het Belgisch Staatsblad. Dit zet uiteraard een aantal dossiers waarover de Raad zich in het verleden heeft uitgesproken en waarbij gebruik werd gemaakt van de bestuurlijke lus op losse schroeven.

Het weze opgemerkt dat recent nog, bij wet van 20 januari 2014 aangaande de hervorming van de Raad van State, een gelijkaardige ‘bestuurlijke lus’ werd ingevoerd met betrekking tot de procedure van de afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State. Het Grondwettelijk Hof viseert in dit arrest enkel de bestuurlijke lus bij de Raad voor Vergunningsbetwistingen maar ongetwijfeld zal deze vernietiging ook vragen oproepen bij de bestuurlijke lus die werd ingevoerd bij procedure voor de Raad van State.

Kathleen De hornois, Advocaat-vennoot/Avocat associé, Tel.: +32 2 800 70 60, E-mail: kdehornois@laga.be
Katrien Kempe,  Advocaat/Avocat, Tel.: +32 2 800 70 34, E-mail: kakempe@laga.be
Mattias Van Schel, Advocaat/Avocat, Tel.: +32 2 800 70 01, E-mail: mvanschel@laga.be  

Click here to read English version

Laga Newsletter

Subscribe button

Breakfast meetings

Bkfst_New                               

Laga organises regular breakfast meetings on the latest legal developments in employment, pensions and benefits. Participation is free of charge. Check our events page for more information on the next session.