Personal tools

Home Newsroom Legal News Recht op toegang tot een advocaat vanaf het eerste verhoor
Advocaten | Avocats

Recht op toegang tot een advocaat vanaf het eerste verhoor

last modified Feb 27, 2017 03:42 PM
Anders dan in vele andere Europese landen (zoals bv. Frankrijk ), heeft iemand die in België in het kader van een strafonderzoek wordt verhoord, geen recht op bijstand door een advocaat [1]. Een recent arrest van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) tegen Turkije kan hierin verandering brengen [2].

Iemand had zelfincriminerende verklaringen afgelegd tijdens een politioneel verhoor zonder dat daarbij een advocaat aanwezig was en werd later op basis van die verklaring veroordeeld. Het EHRM oordeelde dat dit een onherstelbare schending toebrengt aan het recht op bijstand van een advocaat [3] en bijgevolg aan het recht op een eerlijk proces [4]. Behoudens dwingende redenen, dient de toegang tot een advocaat volgens het EHRM reeds te bestaan bij het eerste verhoor.

Ofschoon de Belgische hoven en rechtbanken in principe niet gehouden zijn een arrest van het EHRM te volgen, gaat hiervan wel een groot gezag uit. Mogelijk volgt in België dan ook een wetgevend initiatief of een arrest van het Hof van Cassatie, waarin de tot nog toe geldende regel (geen advocaat tijdens het verhoor) grondig wordt gewijzigd [5]. Een gelijkaardige veroordeling van België kan hierdoor worden vermeden.

Voorstanders van deze wijziging stellen dat de aanwezigheid van een advocaat de naleving waarborgt van bepaalde rechten die essentieel zijn in ons (straf)rechtsbestel, zoals het vermoeden van onschuld [6], het zwijgrecht [7] en het daaruit voortvloeiende verbod van zelfincriminatie.

Anderen houden voor dat de bijstand van een advocaat vanaf het eerste verhoor de waarheidsvinding kan belemmeren en zelfs een klassenjustitie kan teweegbrengen, waarbij minder gefortuneerde verdachten (die zich niet of minder adequaat laten bijstaan) gemakkelijker tot bekentenissen zouden kunnen overgaan.

In ieder geval is het, gelet op hoger vermeld arrest van het EHRM [8] en in afwachting van de verdere ontwikkelingen in België, aangewezen dat degene die wordt ondervraagd in het kader van een strafonderzoek reeds vanaf het eerste verhoor de aanwezigheid van een advocaat vraagt. Indien dit wordt geweigerd, heeft de ondervraagde het recht om de weigering te laten noteren in het PV van verhoor [9]. Wanneer de ondervragers hieraan geen gehoor geven, kan de verdachte afzien van de ondertekening van het PV. Een en ander creëert mogelijk een bijkomend argument in het verdere verloop van de procedure.

Matthias Vierstraete, Advocaat, Tel: +32 2 800 71 62, E-mail: mvierstraete@laga.be
Silvia Van Dyck, Advocaat, Tel: +32 2 800 71 31, E-mail: sivandyck@laga.be
Jürgen Egger, Advocaat, Tel: +32 2 800 70 53, E-mail: jegger@laga.be  

[1] De enige uitzondering hierop is art. 22 van de Wet van 20 juli 1990 op de Voorlopige Hechtenis, op grond waarvan de advocaat aanwezig kan zijn bij de samenvattende ondervraging in geval van voorlopige hechtenis.
[2] EHRM 27 november 2008, nr. 36391/02, Salduz/Turkije.
[3] Artikel 6 § 3 (c) Europees Verdrag tot Bescherming van de Rechten van de Mens en de Fundamentele Vrijheden (EVRM).
[4] Artikel 6 § 1 EVRM.
[5] De minister van Justitie Stefaan De Clerck verklaarde in de Kamercommissie voor de Justitie van 11 februari 2009 dat hij alle betrokken instanties (o.a. de raad van de onderzoeksrechters, de Hoge Raad voor de Justitie en de Orde van Vlaamse Balies en de Waalse tegenhanger) om hun advies zal vragen.
[6] Artikel 6 § 2 EVRM.
[7] Artikel 14.4.g) Internationaal Verdrag inzake Burgerrechten en Politieke Rechten (BUPO).
[8] Het EHRM bevestigde overigens haar standpunt terzake in de zaak Panovits v. Cyprus (nr. 4268/04) van 11 december 2008.
[9] Artikel 47bis 1. a) Wetboek van Strafvordering.

Click here for the English version.
Click here for the French version.

Laga Newsletter

Subscribe button

Breakfast meetings

Bkfst_New                               

Laga organises regular breakfast meetings on the latest legal developments in employment, pensions and benefits. Participation is free of charge. Check our events page for more information on the next session.